#MONOMARTINBIRCH

#MONOMARTINBIRCH

Ο Πάνος Ζερβουδάκης μας έστειλε την παρακάτω επιστολή – άρθρο για τον γνωστό παραγωγό Martin Birch, ο οποίος απεβίωσε στις 9 Αυγούστου του 2020.

Μάρτιν Μπερτς ο Μπαμπάς του Χέβι Μέταλ. Ο πιο ΠΑΣΟΚ παραγωγός μουσικής έβερ με μαύρη ζώνη στο καράτε βγήκε στη σύνταξη στα 42, αφού είχε κάνει ήχο και παραγωγή σε ένα σωρό κλασικά άλμπουμ.

Ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετίας του ’60 σαν μηχανικός ήχου για τους Fleetwood Mac, τους Wishbone Ash και τους Deep Purple, και γρήγορα οικοδόμησε τον ήχο που έχει ταυτίσει ο μέσος ακροατής με το hard rock των 70s: δυνατά μεσαία, βαρύ ήχο στο rhythm section, και θεμελίωση της χρήσης διπλής ηλεκτρικής κιθάρας. Μέχρι το 1973 έχει κάνει τον ήχο σε πάνω από 25 album μεταξύ των οποίων τα In Rock, Fireball, Machine Head, Who Do We Think We Are, Argus και Burn. O Ian Gillan τον περιγράφει ως ένα «δυναμικό μηχανικό ήχου» ο οποίος αν και δεν έκανε την παραγωγή του In Rock «είχε ένα νέο τρόπο σκέψης. […] Δεν ‘έκλεινε’ το στούντιο και ανακάτευε τα πάντα μέχρι να τα εκμηδενίσει και να τα αναπαράγει στην κονσόλα, όπως ήταν κοινός τόπος εκείνη την εποχή. Αυτό που έκανε ήταν να ακούει πως ακουγόταν ένα drum kit σε ένα χώρο και έπειτα προσπαθούσε να αναπαράγει αυτόν τον ήχο. Ήταν επαναστατική σκέψη, είτε το πιστεύεις είτε όχι. Με κάποιο τρόπο το έκανε να ακούγεται σωστό. Το ηχογραφούσε δυνατά, και όποιον πάρει ο διάολος – όλα ήταν στα κόκκινα.». H δουλειά του Birch με τις διπλές κιθάρες στο Argus επηρέασε σημαντικά έναν φέρελπι μουσικό ονόματι Steve Harris. Όπως μας λέει ο ίδιος «Αν κάποιος θέλει να καταλάβει τον πρώιμο ήχο των Maiden – ιδιαίτερα τις αρμονίες στις κιθάρες – το μόνο που έχει να κάνει είναι να ακούσει το άλμπουμ ‘Argus’ των Wishbone Ash.»

Από το 1973 αναλαμβάνει και τον ρόλο του παραγωγού. Penguin και Mystery to Me των Fleetwood Mac, Stormbringer των Deep Purple είναι από τα πρώτα άλμπουμ μεγάλων rock συγκροτημάτων στα οποία κάνει την παραγωγή, έχοντας κερδίσει την εμπιστοσύνη τους σαν μηχανικός ήχου στις προηγούμενες κυκλοφορίες τους. Τα μέλη των συγκροτημάτων με τα οποία έχει συνεργαστεί συνεχίζουν να τον εμπιστεύονται σε άλλα συγκροτήματα ή για τις σόλο δουλειές τους με χαρακτηριστικά παραδείγματα τα Sarabande του Jon Lord, Elements του Roger Glover, Over the Top του Cozy Powell, τους Rainbow του Ritchie Blackmore και τους Whitesnake του Coverdale. Μέχρι το τέλος της δεκαετίας ο Birch έχει βάλει την υπογραφή του στους πιο iconic δίσκους του 70s hard rock: στα κλασικά άλμπουμ των Deep Purple και Wishbone Ash προστίθενται τα Rainbow Rising, Long Live Rock’n’Roll. Το Rising ήταν ο δεύτερος δίσκος των Rainbow, αλλά ουσιαστικά πρόκειται για διαφορετικό συγκρότημα αφού μόνο ο Blackmore και o Dio είχαν μείνει από το αρχικό σχήμα, με την προσθήκη του Cozy Powell να αλλάζει άρδην τη δυναμική τους. Οι στίχοι και η ερμηνεία του Dio, τα riff και τα solo του Blackmore και τα τύμπανα του Powell, σύμφωνα με τον αστικό μύθό ηχογραφημένα one take, μέσα από την παραγωγή του Birch θεμελιώνουν τον ήχο του power metal όπως θα τον υιοθετήσουν στα 80s οι πρωτοπόροι του.

Γνωρίζοντας ήδη τον Coverdale από τους Deep Purple, συνεργάζεται μαζί τους από το πρώτο album των Whitesnake, με τους οποίους θα συνεργαστεί σε συνολικά επτά στούντιο δίσκους και δύο live ηχογραφήσεις από το 1978 μέχρι το 1984. Όπως είχε δηλώσει το 1983 ο Birch “Σίγουρα πιστεύω ότι μπορείς να αξιοποιήσεις στο έπακρο ένα συγκρότημα μόνο αν το ξέρεις πολύ καλά, σε βάθος. Περιστασιακοί παραγωγοί που κάνουν ένα άλμπουμ με ένα συγκρότημα, στη συνέχεια προχωρούν σε ένα άλλο, είναι βέβαιο ότι θα κάνουν κάτι αρκετά ρηχό. Τα αποτελέσματα φαίνονται αρχικά εξαιρετικά, αλλά αντιλαμβάνεστε αργότερα ότι τα πραγματικά χρώματα του συγκροτήματος δεν βγαίνουν και το άλμπουμ χάνει γρήγορα το κύρος του.” Αυτό το δόγμα είχε ακολουθήσει με τους Deep Purple, το ίδιο έκανε και με τους Whitesnake, αλλά και με άλλα συγκροτήματα αργότερα. To Ready An’ Willing του 1980 ίσως είναι το κορυφαίο άλμπουμ των Whitesnake από όσα έκανε παραγωγή ο Birch. Εκτός από το μεγάλο χιτ Fool For Your Loving, το άλμπουμ ξεχειλίζει από blues rock μελωδίες με την φωνή του Coverdale σε κορυφαία απόδοση.

Εκεί στα τέλη της δεκαετίας του ’70, οι θεμελιωτές του heavy metal ήχου, Black Sabbath, βρίσκονται σε ένα τέλμα δημιουργικό και εμπορικό. Για σχεδόν ένα χρόνο προσπαθούν να γράψουν τον επόμενο δίσκο τους, αλλά δεν τσουλάει το πράγμα. Η Sharon Arden, μετέπειτα Osbourne, σύστησε τον Ronnie James Dio, ο οποίος τα είχε σπάσει με τους Rainbow, στον Iommi, και οι δυο τους ψήθηκαν να κάνουν νέο συγκρότημα. Τελικά, μετά από μια πρόβα γνωριμίας και γλυκό του κουταλιού, αποφάσισαν να συνεχίσουν σαν Black Sabbath και επιστράτευσαν τον Martin Birch να κάνει την παραγωγή μετά από εισήγηση του Dio. Αυτή ήταν η πρώτη φορά μετά το 1971 που το συγκρότημα δέχτηκε να κάνει κάποιος άλλος την παραγωγή. Το αποτέλεσμα στο Heaven and Hell είναι εντελώς διαφορετικό από οτιδήποτε είχαν κάνει μέχρι τότε οι Sabbath, τόσο λόγω της φωνής και των στίχων του Dio, όσο και εξαιτίας του ήχου του Birch. Κατάφερε να καθαρίσει λίγο τον ήχο του συγκροτήματος, διαχωρίζοντας απόλυτα κάθε όργανο χωρίς όμως να το κάνει να ακούγεται επεξεργασμένο ή ψεύτικο. Ακόμα πιο ογκώδης είναι ο ήχος στο Mob Rules, αν και ο δίσκος δεν χαίρει της ίδιας εκτίμησης από τους κριτικούς, και είχε μικρότερη εμπορική απήχηση, οδηγώντας στο τέλος της πρώτης περιόδου του συγκροτήματος με τον Dio.

In true ΠΑΣΟΚ fashion, η σημαντικότερη περίοδος του Martin Birch ήρθε από το 1981 μέχρι το 1989. Το 1981 κάνει την παραγωγή του Fire of Unknown Origin των Blue Öyster Cult, του Come an’ Get It των Whitesnake, αμφότερα μεγάλες εμπορικές επιτυχίες, αλλά ετοιμάζεται να συνεργαστεί και με ένα πολύ νεότερο όνομα του σκληρού ήχου, που έχει σαρώσει όλες τις παμπ της Αγγλίας και έχει κάνει τον κόσμο να παραμιλάει με το ντεμπούτο του. Η συνεργασία του με τους ανερχόμενους αστέρες του NWOBHM έδωσε την εξουσία στο λαό, ή περίπου, και έκανε τους Iron Maiden το μεγαλύτερο heavy metal συγκρότημα στον πλανήτη. Ήδη από το Killers η διαφορά στον ήχο είναι σημαντική, αλλά προφανώς το σημείο καμπής της καριέρας των Maiden ήταν το Number of the Beast με τραγουδιστή πλέον τον Bruce Dickinson. Όπως δήλωσε ο ίδιος “Για μένα, ο Martin ήταν ένας μέντορας που μεταμόρφωσε εντελώς το τραγούδι μου: ήταν ψυχοθεραπευτής και, όπως έλεγε ο ίδιος, ένας ζογκλέρ που μπορούσε να αντικατοπτρίζει ακριβώς τι ήταν μια μπάντα. Αυτό ήταν το ιδιαίτερο ταλέντο του ως παραγωγός.” “Είχα το ίδιο συναίσθημα στο The Number Of The Beast όπως όταν κάναμε το Machine Head με τους Deep Purple. Ήταν το ίδιο είδος ατμόσφαιρας, το ίδιο συναίσθημα, ότι κάτι πραγματικά καλό συμβαίνει εδώ.” είχε πει για τον δίσκο αυτό ο Birch, και μάλλον είχε δίκιο. Τα επόμενα χρόνια ο Birch έκανε την παραγωγή των Piece of Mind και Powerslave τα οποία οδήγησαν σε μια από τις μεγαλύτερες παγκόσμιες περιοδείες στην ιστορία του heavy metal, η οποία αποτυπώθηκε στο κορυφαίο live album, το Live After Death.

Ωστόσο, το αύριο των Maiden ήταν προφανώς πιο δύσκολο, καθώς έπρεπε να διατηρηθούν στην κυβέρνηση, να προχωρήσουν σε αλλαγές, αλλά να μην απομακρυνθούν από τη βάση τους. Ο Υπουργός Ήχου και Παραγωγής τους οδήγησε με απόλυτη επιτυχία σε νέα αυτοδυναμία, μέσα από τον πρώτο δίσκο τους με synth κιθάρες, αλλά και πολύ αυξημένες ταχύτητες, το Somewhere in Time. Η ανανέωση ήρθε χωρίς να σε κανένα σημείο να αλλοιωθεί η ταυτότητα του συγκροτήματος, σε ένα δίσκο χωρίς καμία συνθετική συνεισφορά από τον Dickinson αλλά γεμάτο με ριφ, σόλο και συνθέσεις που πήγαν τη μουσική τον maiden ένα βήμα μπροστά. Το βήμα αυτό τους έφερε στο Seventh Son of a Seventh Son, τον πρώτο concept δίσκο του συγκροτήματος, με εισαγωγή ακόμα περισσότερων νεωτερισμών στον ήχο, όπως τα πλήκτρα σε μεγάλο μέρος των συνθέσεων. Η περιοδεία για τον δίσκο αυτό τους φέρνει και στην Ελλάδα για μία συναυλία ιστορικής σημασίας, η οποία εδραιώνει τους maiden ως το αγαπημένο συγκρότημα του μέσου χατζή …εεε… του μέσου μεταλλά.

Το τέλος της δεκαετίας του ’80 βρίσκει το ΠΑΣΟΚ, όπως και τους Maiden, στη δίνη αρνητικών εξελίξεων. Ο Αντρέας Παπανδρέου παραπέμπεται σε δίκη για το σκάνδαλο Κοσκωτά, και στις επόμενες εκλογές, γνωστές και ως ‘βρώμικο ‘89’ θυμίζοντας ταινία ακατάλληλου περιεχομένου η οποία καταλήγει με την Παπαρήγα, Νέα Δημοκρατία και ΚΚΕ συνασπίζονται για να ρίξουν τους Iron Maiden από την κυβέρνηση. Μπορεί και να μην έγιναν έτσι ακριβώς τα πράγματα, αλλά έτσι τα περιέγραφε ο παππούς μου όταν καθόμασταν στο πράσινο καφενείο του χωριού, και τελικά είχε δίκιο σε όλα. Όσο και να προσπάθησε ο Martin Birch, το Mother Russia και το Holy smoke δεν έφταναν για να σώσουν την ΕΣΣΔ από την κατάρρευση η οποία ερχόταν. Ο επόμενος δίσκος θα είναι και η τελευταία στούντιο δουλειά του Birch πριν να πάρει το εφάπαξ. Το Fear of the Dark κυκλοφόρησε μετά την πτώση του ανατολικού μπλοκ και την επέλαση του grunge αντανακλώντας σε ένα βαθμό και τα δύο στις συνθέσεις του. Ο Bruce έχει αποφασίσει να αποχωρήσει για να κάνει solo καριέρα, την οποία ονειρεύεται στα χνάρια των άλλων μεγάλων frontmen που έφυγαν από ροκ συγκροτήματα και μέσα στο εναλλακτικό ρεύμα της εποχής, αλλά πριν να αποτύχει σε όλα αυτά μας δίνει μερικές σπουδαίες ερμηνείες στα Afraid to shoot strangers και wasting love. Μαζί με την αποχώρηση του Dickinson, η απόσυρση του Birch από την ενεργό δράση αφήνει τον Steve Harris μόνο του να βγάλει τα κάστανα από τη φωτιά στην πιο δύσκολη δεκαετία για τα μεγάλα συγκροτήματα του metal.

Είναι ο άνθρωπος που θα μπορούσε να γραφτεί στην ιστορία του ροκ με χρυσά γράμματα μόνο για την πρώτη πενταέτια της δουλειάς του σαν μηχανικός ήχου. Κατάφερε να γίνει ο απόλυτος παραγωγός hard rock και heavy metal από τα μέσα των 70s μέχρι τα τέλη των 80s, και αποσύρθηκε όντας στο απόγειο της καριέρας του. Deep Purple, Rainbow, Black Sabbath, Iron Maiden θα μπορούσαν να είναι η ιστορία της εξέλιξης του σκληρού ήχου στην Μεγάλη Βρετανία, και τον ήχο αυτό τον έχτισε In Rock ο Martin Birch.

Spotify playlist: Martin Birch Metal

Πηγές: https://drownedinsound.com/releases/15276/reviews/4139637
https://www.sputnikmusic.com/review/8744/Black-Sabbath-Heaven-and-Hell/
https://www.ironmaiden.com/news/article/rip-martin-birch-1948-2020
https://www.loudersound.com/features/martin-birch-a-life-in-10-essential-albums
https://www.nme.com/features/martin-birch-tribute-best-songs-black-sabbath-deep-purple-iron-maiden-2724765

Αφήστε μια απάντηση

Back to top